Important links

Het waarnemen van een eclips: een leuke ervaring!
Zie ook het foto album!

Inleiding
Al ruim twintig jaar geleden toen ik begon met de hobby sterrenkunde wist ik al dat er in 1999 een totale zonsverduistering zichtbaar zou zijn. En wel vanuit zuid Limburg. Welnu, dit was natuurlijk fout, maar vanuit zuid Belgie en Noord Frankrijk zou ze wel zichtbaar zijn. De maanden voorafgaand aan dit redelijk unieke verschijnsel begonnen Casper ter Kuile, Marco Langbroek en ik met het maken van plannen. Aangezien we de Perseiden ook wilden waarnemen besloten we om op dezelfde dag heen en weer te reizen naar de totaliteitszone. Echter, toen de media er een hype van leken te maken en miljoenen mensen op pad leken te gaan besloten we om een dag eerder af te reizen, de nacht 10 op 11 augustus te laten vervallen en direct na de eclips terug te reizen om in de avond van de 11e in Biddinghuizen te arriveren. Of dit zou lukken wisten wij natuurlijk niet. Er werden honderduizenden mensen extra op de wegen in Frankrijk en Belgie verwacht.

Voorbereidingen.
H et weekend voor de eclips werd door Casper een wagen gehuurd, een Opel Sintra. Naast de luxe die deze auto bood was het ook de bedoeling om eens te kijken hoeveel er in deze auto verstouwd kon worden met het oog op de komende Leoniden aktie in zuid Frankrijk. Via zijn werk regelde Casper een laptop, zodat hij live vanuit het veld e-mail berichten kon versturen. Verder werd er door de teamleden film ingeslagen, van solar screen werden afdekkapjes gemaakt voor de kamera's en de laatste weersontwikkelingen werden met argusogen gevolgt. Twee dagen voor de eclips (maandag 9 augustus) zag het er positief uit voor Noord Frankrijk, er werd helder weer verwacht door een passerende hogedrukzone tussen twee fronten in. Het eerste front zou boven Duitsland komen te liggen, met de achterkant op de grens van Frankrijk terwijl een tweede (warmte) front boven Engeland kwam te liggen waarvan de cirrusbewolking boven west Frankrijk kwam te liggen. Op basis van deze informatie besloten de deelnemers aan deze eclips crash (Casper, Marco en ondergetekende) af te zakken naar Metz, daar nieuwe informatie over het weer in te winnen en dan te bekijken of er nog langs de totaliteits zone verder gereisd moest worden, hetzij in oostelijke , hetzij in westelijke richting.

De reis.
Dinsdag 10 augustus rond 9:45 vertrokken Casper en Marco naar Ermelo om ondergetekende op te halen. Aankomt Ermelo rond 10:30 uur. Daar werd nog gauw een poging gedaan de satelliet foto's te downloaden van NOAA te Straatsburg, maar algauw bleek dat de foto's niet ge-up dated waren. Maar we besloten dus om naar Metz af te reizen. Via Utrecht, ‘s Hertochenbosch, Eindhoven en Maastricht reden we algauw in Belgenland. Tot aan Luik (Liege) was het zeer rustig op de weg. Van gemelde en verwachte hectiche taferelen op de snelweg was geen sprake! Alleen bij Luik was er een file van 7 km. Die werd veroorzaakt door een ongeval (een auto op zijn kop met een dode erin). Tegen de Ardennen aan werd het weer steeds slechter, zware regenbuien dwongen Casper om wat langzamer te gaan rijden. Maar het was niet druk, sterker nog, je kon een kanon afschieten zonder ook maar iemand te raken. Bij de Luxemburge grens was ook zeer rustig en nabij de stad Luxemburg waren de buien verdwenen en klaarde het zelfs wat op. Waarschijnlijk fohn werking van de bergen. Daar schudden we elkaar de hand want we zaten in de totaliteitszone! Dat was in ieder geval gelukt, nu alleen nog helder weer vinden.
Inmiddels werd er regelmatig kontakt gelegd met Jacob Kuiper, die ons van de nieuwste weers informatie op de hoogte bracht. Dat zag er minder positief uit dan een dag geleden. De verwachte hoge druk invloed bleek minder dan verwacht, waardoor de bewolking tussen de twee fronten minder aan oplossing onderhevig zou zijn, dus de hoop was gevestigd op eventuele fohn werking van de Ardennen die een gat in de bewolking zou kunnen slaan.
Bij Metz (daar waren we rond 17 uur) werd de autoroute de l'est in westelijke richting genomen. Na enkele kilometers besloten we te eten in een wegrestaurant (Autogrill, absoluut niet aan te raden!) en daar verder te kijken waar we zouden overnachten. Marco had een tent voor drie personen mee genomen dus we konden eventueel op een camping gaan staan.
Zoals gezegt: het eten was niet te (vr)eten. Dat was van toepassing op de maaltijd die we voorgeschoteld kregen. Een zwart stuk vlees en een berg patat. Heb alleen maar wat patatten gegeten. Tijdens het eten begon de lucht dicht te trekken. Terug in de auto werd geprobeerd weer een satelliet foto down te loaden van Straatsburg, maar ze hadden deze nog steeds niet ge-up dated. Dus daar hadden we niets aan. Een telefoontje naar Jacob leerde ons dat ook hij niet zeker meer was. Inmiddels stortregende het weer. Jacob adviseerde ons om in westelijke richting te rijden maar niet tever om eventueel onder fohn effecten van de Ardennen te blijven. Vertrek Metz rond 19 uur. Nabij Verdun stopten we op een kleine rustige parkeerplaats. Na een laatste kontakt met Jacob besloten we daar te overnachten. De ergste regen was voorbij en het klaarde soms fraaie op. De melkweg in het zuiden was van tijd tot tijd prachtig te zien. Casper en Koen zagen zelfs een trage (zwakke) Capricornide omlaag zoeven.
Om 0 uur besloten we te slapen tot 5 uur, daarna ontbijt en een laatste debriefing met Jacob voor de verdere plannen. Het slapen ging matig in de auto, maar iedereen heeft wel een uurtje of meer slaap kunnen vatten.

De reis deel 2.
Vijf uur sharp gaat de wekker. Wakker worden, dat viel niet mee. Om in Marco's eigen woorden te zeggen, we voelden ons brak. Daar allerlei oorzaken duurde het tot even voor achten voordat we kontakt kregen met Jacob. Vanaf een uur of drie ‘s nachts was de lucht boven Verdun dichtgetrokken en motregende het soms. Geen fohn effecten van de Ardennen derhalve. Jacob aan de telefoonlijn klonk ook al zeer bezorgd. Hogedruk invloeden zouden er nauwelijks zijn en de gehele noord-oosthoek van Frankrijk zou bewolkt blijven. Ook voor het westen van Frankrijk zag het er maar matig uit. De kans op een volledig heldere hemel was klein, het zou gaatjes kijken worden aldus Jacob. Dus met gezwinde spoed op weg naar Reims, Laon en verder. Jacob adviseerde verder om niet tot aan het Kanaal te reizen maar tot aan Amiens. Daar zouden wolkenvelden uit het Kanaal de zaak kunnen verzieken.
In minder dan twee minuten na het telefoontje reden we full speed richting Reims. Tot daar bleef het zwaar bewolkt met nu en dan wat buien of motregen. Even was er “paniek” toen Rene Veldwijk belde vanuit Metz dat daar opklaringen waren. Weer telefonie met Jacob, maar die verzekerde ons dat het ook daar dicht zou trekken. Inmiddels was het dus wel duidelijk dat het geen eclips reisje zou worden , maar een eclips jacht: op jacht naar dat ene heldere plekje. We schatten de kans op mislukking hoog in. Met de moed der wanhoop maar door rijden. Nabij Amiens werd de lucht wat lichter en waren er zelfs kleine miniscule opklarinkjes zichtbaar. Dat gaf weer wat hoop. Op de weg was het nog steeds zeer rustig. Nabij de stad Laon worden de eerste echte opklaringen zichtbaar. We rijden een overvolle parkeerplaats op, maar we kunnen onze auto niet meer kwijt. Er is volop Gendarmerie aanwezig. We rijden nog weer een stuk door. Op de andere kant van de weg is het inmiddels zeer druk geworden. Veel Britten zagen het slechte weer boven Cornwall aankomen en zijn tijdig het Kanaal over gestoken om de eclips vanuit Noordwest Frankrijk te bekijken. Uiteindelijk rijden we een parkeerplaats (Aire de Urvillers, 49d47'07” noord en 3d20'15” oost) nabij St. Quentin op. Er zijn hier kleine opklaringen. We besluiten maar om hier te blijven. We zaten dan wel noordelijk van de centrale lijn (30 km), maar evengoed zou de eclips hier nog 1,95 (1m55s) minuten duren. Het was een gok, die goed of verkeerd uit kon pakken.

De heren Langbroek en Miskotte installeren hun spullen. Foto: Casper ter Kuile.

De eclips!
 Maar na een twintig tal minuten leken de opklaringen wat groter te worden, wat ons weer wat hoop gaf op een goede afloop. Rond 10:45 beginnen we met het opstellen van de apparatuur. Overal om ons heen zijn mensen bezig zich te installeren en zich aan het voorbereiden op de komende gebeurtenissen. We zijn nog aan het opstellen als het eerste kontakt om 11:06 waarneembaar is. De eclips brilletjes worden opgezet. De eerste foto's worden gemaakt! Van tijd tot tijd verdween de zon achter wat cumulus bewolking. Daarboven hing ook nog wat middelbare bewolking. Het was moeilijk om en goede belichtingstijd te bepalen, het was een beetje natte vinger werk en maar hopen op een goede opname.

Bescherm de ogen met eclips brilletjes! Foto: Casper ter Kuile.

Een half uur voor de totaliteit, zo rond 11:55 uur merken we dat het licht begint te veranderen. Het felle van de kleuren wordt minder en ook de temperatuur begint te zakken. Twintig minuten voor het begin weten we dat we de corona (de buitenste delen ervan) niet echt goed zullen kunnen waarnemen in verband met aanwezige dunne middelbare bewolking. Een minuut of zes voor de totaliteit gaat het steeds sneller. Laag in het westen worden de wolken donkerder en de kleuren worden …tja…moeilijk uit te leggen, de kleuren worden anders. De schaduwen zijn inmiddels messcherp waarneembaar. Dan gaat het steeds sneller. Het word zienderogen donkerder, de zonne cikkel wordt waarneembaar snel kleiner. De wolken laag in het westen worden zwart. Hoewel het gewone onschuldige cumuluswolken zijn, zagen ze er nu zeer dreigend uit. Ik maak een foto met de fish-eye (en meerdere met de tele gericht op de zon). Ik kijk weer op en zie dat de wolken hoog in het westen ook zwart zijn geworden. De maanschaduw raast met een snelheid van 3000 kilometer per uur op ons af. Het is moeilijk om alle verschijnselen in je op te nemen, er gebeurt zo veel tegelijk! Het is bijna zover. Ik kijk om me heen: het wordt zienderogen steeds donkerder. De mensen om ons heen worden ook steeds rumoeriger. Een vreemde sfeer hangt er nu over het landschap, een beetje dreigend, alhoewel ik dat niet zo ervaar omdat we weten wat er aan de hand is. Ik kan mij wel goed voorstellen dat de mensen uit vroegere tijden doodsbang waren ten tijde van een (onverwachte) zonsverduistering.

Totaliteit!

Ik kijk op naar de zon ( inmiddels zonder de eclipsbril) en zie dat laatste zonnestralen verdwijnen,een magisch moment: de verduistering is TOTAAL… Gejuich, gefluit en gejoel onder de toeschouwers. In een flits zie ik Venus schuin onder de zon staan. Ik maak snel wat foto's met de tele en fish-eye. Kijk weer op, de zon verdwijnt even achter een klein wolkje (het ge-ohh en ge-ahh van de aanwezige menigte is niet van de lucht). Gelukkig duurd dit enkele seconden en kunnen we de eclips in al haar pracht en praal bekijken. De uitgestrekte corona is niet waarneembaar door de middelbare bewolking, maar de binnen corona en wat protubaransen zijn goed waarneembaar. Pak snel even de verrekijker en zie meerdere protuberansen (zonnevlammen). Gauw nog wat foto's maken.
Nog een keer kijk ik om mij heen. Het valt mij op dat de wolken in het zuiden eerst rozig, later oranje achtig kleuren. Het werd ook niet echt donker, een soort violet achtige gekleurd licht blijft waarneembaar, evenals de scherpe schaduwen. Nog een blik op de zon, de totaliteit is bijna ten einde. Plots, als een lamp die plotsklaps aangaat verschijnt het zonnerandje weer. Dit was het mooiste deel van deze eclips, het was moeilijk te omschrijven wat we zagen. Door de aanwezige middelbare (dunne) bewolking trad een soort irisatie effect op en omhulde het felle stukje zon in een explosie van kleuren die zich uitbreidde naarmate het stukje zon groter en feller werd. Naar mijn idee duurde dit maar enkele seconden. Het beste was dit verschijnsel te omschrijven als een versnelde opname van een opengaande exotische bloem in al zijn kleuren pracht. Ongelofelijk, wat een schitterend moment. Ik graai naar de fish-eye en maak snel een aantal opnamen van die kleurenpracht in verschillende belichtingstijden. Helaas zuijn deze opnamen niet geworden wat ik ervan hoopte.Het wordt ondertussen snel lichter. De wolken worden weer wit en de kleuren komen weer wat terug. Wij slaan elkaar op de rug, schudden de hand. Het is gelukt, alle hectiek was niet voor niets geweest.

Fotootje van Koen met canon T70 en Canon FD 4.0/135 mm telelens.

We maken ondertussen nog wat foto's. Opgewonden praatten we met elkaar over het zojuist waargenomen verschijnsel en zijn het erover eens dat dit een astronomisch hoogtepunt in ons leven is. Vergelijken met bijvoorbeeld de Leoniden in China heeft geen zin. Dit laat zich niet vergelijken met wat voor aktie ook. De eclips van 11 augustus 1999 was heel fraai en wij waren erbij en hebben het gezien! Inmiddels vertrekken de meeste mensen naar hun auto's, maar wij blijven nog een half uurtje hangen om nog wat foto's te maken.
Na een half uur, iets voor het einde breken we de spullen weer af. Vertrek rond 14 uur. De terugtocht was vervelend, veel file's door de eclips toeristen. Tot aan Cambrai een mengsel van veel Britten, Belgen en Nederlanders, daarna alleen Nederlanders en Belgen tot Antwerpen en daarna alleen maar Nederlanders. We hebben meer in file's gestaan dan dat we echt door konden rijden! Terugkomst bij Koen om 22:45 uur. Casper en Marco tanken hier even bij en vertrekken rond 0 uur naar de Bilt.