Locatie: Alcudia de Guadix, Andalusië, Spanje
Event 013: alpha Monocerotiden 1995 uitbarsting
Parent body: Onbekende lang periodieke komeet

Alpha Monocerotiden uitbarsting

In de periode van 15 tot 23 november 1995 verbleef ik met een aantal DMS waarnemers in Alcudia de Guadix, Andalusië, Spanje. Ik was daar als deelnemer van de eerste DMS Leoniden expeditie. Het team bestond uit Casper ter Kuile, Marco Langbroek, Jos Nijland, Robert Haas en ikzelf. In totaal verbleven 22 DMSers op verschillende plekken in Andalusië om te kijken of de Leoniden hun tweede uitbarsting zouden vertonen in de nieuwe serie die begon in 1994. Op vier locaties waren grote fotografische posten ingericht.
Inderdaad vertoonden de Leoniden hun tweede uitbarsting en zoals voorspeld was deze minder heftig dan in 1994. Maximale ZHR 40. Enkele resultaten van deze campagne vind U op deze website. Een verslag van deze Leoniden nacht kun je hier lezen.
Dr Peter Jenniskens voorspelde in een tweetal artikelen in Astronomy & Astrophysics 295 (1995) p. 206 en WGN juni 1995 dat de meteorenzwerm de Alpha Monocerotiden in de nacht 21/22 november 1995 een zeer kortdurende maar hevige uitbarsting zouden hebben. Na lange discussies tussen de organisatoren van de expeditie enerzijds en Marco langbroek en Peter Jenniskens anderzijds werd besloten de expeditie te verlengen tot 23 november. De alpha Monocerotiden hadden in 1925, 1935 en 1985 kortdurende uitbarstingen met ZHR's tussen de 500 en 1000!

Figuur: Logo van de DMS Leonmiden 1995 expeditie gemaakt door Robert Haas.

20 november 1995
Deze dag reisden NASA astronoom Peter Jenniskens en Charlie Hasselbach naar Spanje om daar met ons team getuige te zijn van het wel of niet uitbarsten van de alpha Monocerotiden. Ze arriveerden in de avonduren in Alcudia.

21 november 1995
De belangrijke dag! Deze dag startte met een knalblauwe hemel. Iedereen was zich aan het voorbereiden op de komende belangrijke nacht. Fotografen voorzagen de Canon T70 kamera's van film en testten uitgebreid de foto apparatuur. Jos maakte op de heuvel achter ons huis een provisorisch windscherm, want in de voorgaande nacht had het hard gewaait. Later die dag maakte ik een wandeling samen met Peter, Marco en Charlie door een droge rivierbedding en de omliggende heuvels. Jos en Peter gingen op bezoek bij een astronoom Ulrich Thiele die op de Calar Alto sterrenwacht in de Siera Nevada werkte. Hij gaf toestemming om op het terrein van die sterrenwacht een vijfde fotografische post in te richten die bemand zou worden door Marco, Peter en Charlie.
Die avond hadden we een uitgebreide maaltijd in een Spaans restaurant. Hierna namen de teams afscheid van elkaar, de ene groep naar Calar Alto, de andere groep terug naar Alcudia de Guadix.
De waarnemingen startten om 21:00 uur UT. De alpha Monocerotiden radiant stond laag in het oosten en even later piepte de Leoniden radiant ook boven de horizon uit. Een fraaie -2 Leonide werd gezien, evenals een aantal alpha Monocerotiden. Na ruim 2 uur waarnemen werd laag in het westen cirrus bewolking zichtbaar en helaas moetsen we de waarnemingen stoppen om 23:33 UT toen de gehele hemel volrhing met dikke plukken cirrus. Jos en ik gingen daarom weer naar beneden naar het huis waar Robert en Casper met de kamera batterijen in de weer waren. Zo nu en dan was een meteoor zichtbaar door de dikke cirrus, maar we hadden niet de indruk dat er iets aparts aan de hand was.
Rond 0:45 UT werden weer wat sterrren zichtbaar in westelijke richting, Jos en ik beklommen de heuvel weer naar onze waarneemlocatie. Om 1 UT lagen we weer klaar om waar te nemen. De cirrus werd steeds dunner en steeds meer sterren worden zichtbaar, maar ook wat anders: alpha Monocerotiden! De officiële waarnemingen startten om 1:12 UT bij een grensmagnituide van 5,5 die langzaam maar zeker verder omhoog ging. We realiseerden ons snel dat de verwachte alpha Monocerotiden uitbarsting begonnen was! De aantallen stegen snel van 1 per minuut naar 6 per minuut rond 1:30 UT. De heldere alpha Monocerotiden hadden een opvallend uiterlijk, de Perseide achtige meteoren vertoonden een soort van driehoekig waaiertje. Daarnaast waren de meeste alpha Monocerotiden tussen de magnitude +1 en +4. Een enkele was magnitude 0 en de helderste een fraaie -1 nabij de ster Serius. Na een vijftal minuten daalde de activiteit weer heel snel. Om 1:50 UT was de show vrijwel over! Tijdens de uitbarsting gaven Jos of ik een schreeuw naar beneden om aan te geven aan Robert en Casper dat de uitbarsting bezig was. Als antwoord hoorden we enkele brullen terug, dus zij waren ook getuige van de uitbarsting. Om 2:00 UT moesten we de waarnemingen onderbreken omdat het weer een groot bewolkingsgebied passeerde. Jos en ik verlieten daarop weer onze waarneempost en wandelden weer naar Casper en Jos waar we in juichstemming werden ontvangen. Tjonge, wat een apart verschijnsle was dit: je ziet pijlsnel de aantallen meteoren oplopen en vervolgens weer snel dalen. Dit is inderdaad een historische nacht geworden. In totaal zag ik tussen 1:12 en 2:00 UT 107 alpha Monocerotiden.

Om 2:18 verdwenen alle wolken en werd het kraakhelder. Gauw doken de waarnemers weer hun ligstoelen in want de grensmagnitude lag tegen de 6.9 a 7.0. De alpha Monocerotiden waren nog steeds aktief met 6 a 7 exemplaren per uur. Ook de Tauriden en Leoniden waren duidelijk aktief. Hoogtepunt in deze zeer heldere periode was een bijzonder fraaie fragmenterende Tauride van -3 en een Leonide met eindflare van -6.
Om 4 UT was er weer een pauze in de waarnemingen: team Calar Alto arriveerde terug en ook zij hadden de historische uitbarsting waargenomen. Helaas hadden zij ook last eghad van het cirrus veld, maar desondanks was het enthousiasme groot. Peter en Marco gingen snel naar binnen om hun data te verwerken, de rest van het team gingen weer waarnemen want het was nog steeds kraakhelder! We bleven waarnemen tot in de schemering en voegden ons daarna bij Peter en Marco.

Foto: Peter Jenniskens berekend de ZHR van de alpha Monocerotiden uitbarsting

Later die ochtend hadden we nog een interview met een Nederlands radiostation en rond 9:00 UT konden we pas het bed in. In totaal zag ik in deze nacht 379 meteoren, (21/22 november 1995) in teff 6,18 uren.
Later die dag hadden we weer een feestmaal in een restaurant.

23 november 1995
Terug naar huis. Met de auto naar het vliegveld en hereniging met de andere waarnemers. Iedereen was razend enthousiast. De eerste DMS Leoniden expeditie was een groot succes: eerst de Leoniden die een ZHR van 40 gaven met veel heldere meteoren tot -3, daarna de korte spectaculaire alpha Monocerotiden uitbarsting met een ZHR van 600.

Link naar info over de Alpha Monocerotiden

Terug naar de events page