Locatie: Harderwijk, Nederland.
Waarneming: Geminiden 1984
Parent body: Planetoïde 3200 Phaethon

Opmerking: Verslag uit Delphinus jaarboek 1984 dus de onderstaande teksten zijn geschreven in 1984.

Geminiden 1984: Twee heldere nachten met maanlicht!

Dit artikel gaet over een zwerm die je, als het even kan, zeker moet gaan waarnemen. We hebben het hier over de Geminidenzwerm en deze is in kwaliteit en in kwantiteit veel mooier dan de Perselden! In 1980 konden Robert Haas en Koen Miskotte al kennis maken met deze fraaie winterzwerm en vorig jaar kon men getuige zijn van ee rijke terugkeer. Vooral in de nacht 14 op 15 December 1983 zal niet gauw vergeten worden, toen Koen in zijn eentje gedurende 6 uur 225 meteoren zag waaronder drie vuurbollen binnen een uur tijd! Het viel toen erg op, dat vooral NA het maximum de heldere meteoren verschenen en ervoor of tijdens het maximum vooral de zwakke meteoren de boventoon voeren.
Hoe lag de situatie in 1984?
Het maximum zou plaats vinden in de vroege avond van de 13e December dus volgens de theorie zouden we meer heldere meteoren moeten zien dan normaal. Wat de omstandigheden betreft deze waren erg ongunstig: De maan zou behoorlijk storen maar desondanks werd er (natuurlijk) een aktie opgestart, met in het achterhoofd het fraaie jaar 1983.

13/14 december 1984
De hele deg was het zwaar bewolkt en eigenlijk hadden we de hoop al opgegeven. Maar rond 16.00 uur trok de hemel open en een ,weliswaar heige en benevelde, hemel bleef! Omdat Koen tot ongeveer 18.30 uur moest werken ging de aktie wat later van start. Snel fietse Koen naar huis, gooide wat eten near binnen en belde ogenblikkelijk Bauke Rispens op. Ook hier was de zin in het waarnemen niet erg hoog in verband met oe storende nevel en later de mean. Beiden hadden tevens een drukke en vermoeiende werkdag achter de rug. Desondanks ward er besloten om de aktie toch door te laten gaan.
Om 19:00 uur UT stonden deze twee waarnemers klaar op het kruispunt net buiten Harderwijk en fietsten samen naar de toren. Halverwege constateerde men echter,dat het weer voor 50% bewolkt was en dus brandde de discussie weer los of er nu wel of niet moest warden waargenomen. Gelukkig werd toch nog een wanhoopspoging gedaan! Eenmael in de toren werd besloten om alleen de all-sky automaat open te zetten in verband met de nevel en bewolking. De all-sky automaat bestaat uit een Canon camera voorzien van een f/5.6-7.5 mm lens (180 graden gezichtsveld). Aldus werd gestart met het waarnemen rand 19.22 uur UT en de omstandigheden waren verre van gunstig: Heiigheid ,bewolking, vermoeidheid en later maanlicht reduceerden de grensmagnitude tot +5,0 a +5,4.
Gelukkig verdween de bewolking na een uur. Desondanks werden grote aantallen meteoren gezien vanaf de eerste minuut! Hoe zat het nou met die heldere meteoren ? De theorie klopte goad want er werden regelmatig (zeer) heldere Geminiden gezien. Hieronder volgt een overzicht van de heldere meteoren en de reakties daarop...
19:24 UT +0 GEMINIDE in de Kleine Beer,gezien door Bauke.
19:56:35 UT: Een -4 Geminide in de Kreeft,laag in het oosten,gezien door beide waarnemers. Treffer no. 1.
20:25 UT -1 Geminide in Cassiopea,gezien door Bauke.
21:03 UT -1 Geminide in de Grote Beer met nalichtend spoor,gezien door beide waarnemers.
21:35 UT -1 Geminide in de Grote Beer,wederom gezien door beide waarnemers.
22:00 UT -i Geminide in de Grote Beer en Giraffe,door beide waarnemers gezien.
22:32:22 UT: FLITS ! Een enorme lichtflits en Bauke slaat een hartverscheurende kreet! Een Geminidevuurbol van geschatte helderheid -8 ging ten onder in de Kleine Beer. Een pracht exemplaar welke zeer fraai werd vast gelegd door de f/5.6-7.5 mm. Koen, die op het zuiden lag, nam alleen een extreem heldere flits wear.

 

13 december 1984 22:32;22 UT: -8 Geminide in het noorden.

23:10 UT Een -2 Geminide nabij de maan (in de Leeuw) door beide waarnemers.
23:22 UT Koen besluit een pauze te houden om wet extra dekens onder uit de toren te halen. Terwijl hij daarmee bezig is (Met het idee,dat er dan wel weer een heldere meteoor zou verschijnen!) ziet Bauke buiten een fraaie -3 Geminide, laag in het zuidwesten, vrijwel direkt gevolgd door een -1 Geminide. Mopperend komt Koen weer boven omdat hij nou net die twee Geminiden moest missen. Zijn voorspelling kwam dus uit maar tot overmaat van ramp was dit dus niet het enige dat hij ging missen. Koen gaat op zijn stretcher zitten en spreekt nog wet gegevens in :"Kamera dicht an bla bla.." (23:28:35 UT) FLITS : Bauke brulde weer en Koen sloeg prompt op tilt, want weer miste hij een heldere vuurbol. Een Geminide van -6 ging ten onder naast de maan in de Leeuw! Volgens Bauke was er duidelijk fragmentatie zichtbaar aan het einde van de bean in de vorm van wat vonken. Koen baalde dus enorm, maar aan de andere kant betekende deze vuurbol wel treffer nr.3.

13 december 1984: -7 Geminide naast de maan.

23:41 UT Een —2 Geminide in de Kleine Hond. Waargenomen door Koen en Bauke.
23:57 UT —1 Geminide in de Kleine Beer,wederom door beide waarnemers.
00.09 UT Een —1 Geminide in Orion,ook door beide waarnemers.
Vanaf O:3Om UT ward het gaandeweg bewolkter en dus word de aktie besloten om 1hOOm UT. Gedurende die vijf uur waarnemingstijd zagen Koen en Bauke respectievelijk 151 en 142 meteoren (210 individuals meteoren). Het bewijst wel hoe rijk de Geminiden in feite zijn. Als de grensmagnitude wat hoger was geweest zou er een waar spektakel to zien zijn geweest! In totaal werden drie Geminiden, de drie vuurbollen, gefotogrefeerd.

14/15 december 1984
Gestimuleerd door de verhalen van Koen en Bauke betraden deze nacht meer waarnemers het strijdtoneel. Om 18:05 UT begonnen de eerste waarnemingen en waren Bauke, Olaf, Koen en Robert present. De aktiviteit van de Geminiden was echter als een plumpudding in elkaar gezakt! Vanaf 23h12m was ook Arjen van de partij en kon er waargenomen warden tot 01:1O UT,toen de bewolking weer op kwam zetten. De maximale uurfrequentie voor de Geminiden was dus erg laag vergeleken met de vorige nacht. Maximaal werden bij een grensmagnitude van 6,0 slechts 11 Geminiden per wearnemer per uur gezien. Men was dus enigszins teleurgesteld maar achteraf gezien bleek dit toch wel te kloppen. Toen men zo rand 18:00 UT begon bleek dit moment voor de Geminiden hetzelfde als in de nacht van 14 op 15 December 1983 rond 05:00 UT toen Nederlandse waarnemers een scherpe daling waarnamen in de Geminidenaktiviteit. Er werden slechts drie Geminiden gezien met een negatieve magnitude. De totals oogst viel wel mee : bij een grensmagnitude van gemiddeld +6.0 147 stuks door vijf waarnemers.

14/15 december 1984: Apparatuur gereed voor de komende nacht.

14/15 december 1984: vlnr: Arjen, Robert, Bauke en Koen nemen de Geminiden waar.

18/19 december 1984
Koen en Bauke proberen nog wat Ursiden en Geminiden waar to nemen. Tussen 20:00 en 23:30 UT zagen deze waarnemers nog 42 meteoren waarvan 7 Geminiden,1 Tauride en 6 Ursiden. Verder weinig helders.

Conclusie:
Ook dit jaar was voor ons wederom een bewijs dat de Geminiden een schitterende zwerm vormen welke zoveel mogelijk waargenomen dient to worden. Ook in 1985 zijn wij weer van de partij en wij willen iedereen het volgende op het hart drukken : is het op 13 December helder (ook als er nevel of maanlicht is!),ga die Geminiden waarnemen, het is een prachtzwerm.