Locatie: Alcudia de Guadix, Andalusië, Spanje
Event 011: Leoniden 1995 outbarsting
Parent body: Komeet 55/P Tempel-Tuttle

Introductie

Na de eerste Leoniden uitbarsting in 1994 en de verwachte uitbarstingen die zouden volgen in de komende jaren organiseerde de Dutch Meteor Society (DMS) de eerste Leoniden expeditie naar zuid Spanje. Via verschillende kanalen werden wat fondsen aangeboord. Uiteindelijk konden 22 waarnemers mee, voorzien van een enortme berg foto en video apparatuur. Twee bijeenkomsten in Bussloo waren nodig om de voorbereidingen in goede banen te leiden. Kijk eens op de DMS site over de opzet van deze grote expeditie, die kwa materiaal en personele inzet de grootste tot dan was.

Deelnemers Leoniden 1995 expeditie

Het doel van deze expeditie was om een compleet overzicht te krijgen van de Leoniden. Fotografisch simultaanwerk om nauwkeurige banen van de heldere Leoniden te krijgen, video data op nauwkeurige baan elementen van de zwakkere Leoniden te krijgen en natuurlijk de visuele waarnemingen om een ZHR profiel te maken. De maan zou dit jaar enigszins storen, ze stond in het sterrenbeeld Virgo en zou voor 35% verlicht zijn. Hieronder een verslag van mij over hoe ik deze expeditie heb ervaren.
1995 was ook een Asher jaar v.w.b. de Tauriden. Hoewl we al een week na het maximum zaten hebben we enkele opvallend heldere Tauriden gezien waaronder een -3, -4 en een -10 Tauride!

Het expeditie logo ontworpen door Robert Haas

14 November 1995
In de middag de vlucht met Transavia van Amsterdam naar Malaga, Spanje. Daar aangekomen werden de huurauto's geregeld en ging elk team zijn eigen weg. Hans Betlem zat met een aanatl schoolkinderen in een groot huis in Almedinilla. Jaap van 't leven, Klaas Jobse, Michiel van Vliet en Marc de Lignie hadden een huisje (nou ja, meer een veestal...) in de buurt van Zafaraya. Het team waar ik in zat bestond uit Team Delphinus (Casper ter Kuile, Marco Langbroek en Robert Haas) aangevuld met Jos Nijland. Wij streken neer in een soort van grotwoning net buiten Alcudia de Guadix. We arriveerden rond middernacht, zo we hadden geen idee hoe het uitzicht was.

15 November 1995.
De volgende morgen hadden we eindelijk bij dachtlicht het zicht op de omgeving: wow, wat een fraai uitzicht. In de verte zagen we de Sierra Nevada bergketen met witte toppen. Dichterbij was het uiterlijk meer ala de Grand Canyon. Eigenlijk waren dit gewoon puin hellingen van de Sierra Nevada.
Robert en Casper vertrokken vroeg naar het gehucht Chirivel. Daar bevond zich een groep Spaanse meteorenwaarnemers o.l.v. Luis Bellot die apparatuur van DMS zouden bedienen. Samen met Jos en Marco heb ik die middag een beetje geshopped in Alcudia.
In de avond deden we de eerste poging om waar te nemen, wat geheel mislukte. Soms was het geheel helder, maar binnen enkele minuten kon het weer geheel bewolkt zijn. En precies boven ons hing stationair een enorme lenticulairis wolk.... Later die nacht ben ik nog even buiten wezen kijken. Boven de toppen van de Sierra Nevada zag ik traag een -5 sporadische vuurbol van rechts naar links bewegen! Er waren daar op dat moment geen sterren zichtbaar.

Een vervelende lenticularis wolk....

16/17 November 1995
Na een bewolkte dag hadden we wat opklaringen in de avond. Helaas duurden deze maar kort en ook de leiwolk bleef als een deksel op de pan boven ons hangen. Casper brak bijna zijn benen toen hij in het donker een greppel instapte, terwijl hij dacht dat daar het bruggetje was met de toegang tot ons huis. Tevens kwamen wij erachter dat de kroeg naast ons (100 meter richting Alcudia) een huis van lichte zeden was (oftwel een hoerenkast...).
We checkten het weer tot 3:00 UT, daarna hebben we ons bed maar opgezocht.

17/18 November 1995.

Statie portret team Alcudia vlnr: Casper, Koen, Marco, Jos en Robert.

In de morgen scheen er een lekker zonnetje aan een knalblauwe hemel. Geen wolk te bekennen. Maar we wisten dat er onheil op komst was. Een koufront zou die middag en avond ons gebied passeren, daarna zou het op moeten klaren. Hopenlijk was het voor 22:00 UT helder, want dan zou de Leoniden radiant opkomen.
Inderdaad betrok het snel in de middag en een harde wind stak op. Het koufront kwam eraan. Gelukkig begon de bewolking te breken rond 20:00 UT en om 21:00 UT was het geheel helder. De spullen werden opgezet, Jos en Marco lopen naar boven. OP hetzelfde moemnt zet ik de video kamera met beeldversterker op het goede sterrengebied en meteen zie ik een enorme vuurbol in mijn beeldveld bewegen: een Tauride van -10! Jos en Marco zagen het ding ook. Casper legde deze enorme vuurbol vast met zijn lage Canon batterij. Later hoorden we van onze collega's uit Almedinnila en Zafaraya dat deze vuurbol een sonic boom gaf. Het geluid is ook vastgelegd met de video systemen aldaar.

Fraaie opname van Casper ter Kuile van de enorme Tauridevuurbol van 17 november 1995.

Het was gowed helder met een grensgrootte van 6,6. Rond het momoent van radiant opkomst grote hektiek, meteen werd een fraaie -3 Leonide earthgrazer gezien. Na enige minuten weer een Leonide en nog wat later nogmaals een -3. Ook die was een beauty: langzaam "klom" deze meteoor omhoog in Ursa Major en liet een nalichtend spoor na van 10 seconden. De aantallen Leoniden bereikten uiteindelijk een niveau van 20 a 30 meteoren per uur, dit komt overeen met een ZHR van 35. Dit is drie maal zo hoog als normaal rond deze datum. De meesten Leoniden waren helder, maar helderder dan -3 werden ze niet gezien. De activiteit bereikte niet het niveau als in 1994, maar dit was al vantevoren voorspeld door o.a. Marco. We waren dan ook zeer tevreden want we hadden onze eerste Leoniden uitbarsting te pakken. Met al dat onstabiele weer in europa in november is het altijd maar de vraag of het helder is. Zie hier: 17/18-11-1995 mijn waarneemdata van deze nacht.

Kamera batterij gebouwd door Koen Miskotte

18/19 November 1995.
In avond kon ik een half uurtje waarnemen en de laatste twee uren van deze nacht. De Leoniden vertoonden normale activiteit. De daaropvolgende nachten kon ik gelukkig wel uitgebreid waarnemen. Kijk hier: 18/19-11-1005 voor mijn waarneemdata van deze nacht.

19/20 November 1995
( waarnemingen)

19/20 November 1995
( waarnemingen )

21/22 November 1995 
( waarnemingen )
Deze nacht zou de helderste nacht ooit tot dan toe worden. Maar wat deze nacht echt bijzonder maakte was de uitbarsting van de alpha Monocertiden. Dit was wel een meest "gekke" meteoren uitbarsting ooit waargenomen. Klik hier voor een uitbegreid verslag.

23 November 1995.
De vlucht terug naar Amsterdam en naar huis. Dit is een fantastich geslaagde expeditie geworden. Twee meteorenn uitbarstingen in één week tijd, dat is toch wel zeldzaam. Op naar de Leoniden 1996!

Artikel over de aktie:
1] Marco Langbroek: Een meteoren expeditie naar Andalusië, Zenit maart 1996 , page 134-139

Terug naar eventpage