Locatie: Woignarue, noordwest Frankrijk
Event 014: Leoniden 1996 uitbarsting
Parent body: Komeet 55/P Tempel-Tuttle

Introductie.
Na de succesvolle Leoniden expeditie in 1995 werd in het voorjaar van 1996 de voorbereidingen gestart voor een tweede expeditie naar Andalusië. Het draaiboek zou hetzelfde zijn als vorig jaar. Alleen zou de duur van de expeditie ingekort worden om geld te besparen. In september 1996 bleek door omstandigheden dat er te weinig geld zou zijn voor een grote expeditie. Daarop besloten de waarnemers van team Alcudia 1995 aangevuld met Marc de Lignie om in Nederland te blijven en op het allerlaatste moment naar een helder gebied in noordwest Europa te rijden. Een zogenaamde crash actie dus. Voor deze aktie hadden we dan ook de hulp van KNMI hoofdmeteoroloog Jacob Kuiper. Ondanks het erg slechte weer in Europa in november 1996 slaagde Jacob erin om ons naar het goede plekje te dirigerenn waar we van enkele langdurige opklaringen konden profiteren.

Heldere nachten in Nederland!
Tot onze verrassing waren er een aantal (deels) heldere nachten in Nedeerland: 13/14 en 14/15 November 1996 waren beiden geheel helder. Beide nachten nam ik waar vanuit de achtertuin in Ermelio. Gedurende de tweede nacht zag ik nog een fraaie oranje -4 Tauride. Op 15 november huurde Casper een camper, zodoende konden we naar een heldere locatie rijden, na het waarnemen even slapen en vervolgens weer naar huis rijden. Helaas kwam aan het heldere weer een eind op diezelfde dag. Met een oostelijke stroming kwam bewolking naar Nederland.

Leoniden 1996 logo ontworpen door Robert Haas.

15/16 November 1996: op jacht naar helder weer deel 1.
Het was helder boven Nederland, maar vanuit Duitsland kwamen de wolken snel naderbij. Het leek er wel op dat noord Nederland langer vrij zou blijven van wolken. Na consultatie met Jacob besluiten we naar het huis van Jos Nijland te rijden in Benningbroek, noord Holland. Het was daar helder, maar binnen enkele minuten trok het ook daar dicht. Jos en Marc vonden het wel welletjes en bleven daar. Casper, Robert, Marco en ik gingen door, de afsluitdijk over en richting Sexbierum. In de buurt van dat gehucht vonden we een donkere locatie, enkele honderden meters verwijderd van de Waddenzee. Het was er, vooral in de richting van de zee, zeer donker en dat resulteerde in een grensmagnitude van 6,8. We konden er nog 2,5 uur waarnemen voordat ook hier de wolken toesloegen. De Leoniden radiant stond in die periode nog laag in het oosten, maar desondaks konden we wel concluderen dat de Leoniden op dat moment normale activiteit vertoonden.
Het waren echter de Tauriden die de show steelden: om 01:07:30 UT verscheen een –10 Tauride aan de oostelijke horizon. Het nalichtend spoor bleef 11 seconden zichtbaar, wat erg lang is voor zo'n trage Tauride.
Hierna hebben we nog enkele uurtjes geslapen in de camper.

De gehuurde camper, na de waarnemingsnacht in Sexbierum.
Foto: Casper ter Kuile.

16/17 November 1996: de jacht op helder weer deel 2.
Na een kort slaapje dus wakker en op weg naar De Bilt. Daar wilden we dan de laatste weer prognoses binnenhalen voor de komende en belangrijkste nacht. Het weersverwachting was een regelrechte ramp: een enorm front van Spanje tot Noorwegen bewoog traag oostwaarts. Oostelijk van Nederland werd ook bewolking voorspeld, dus het zag er tamelijk hopeloos uit. Jacob bleef toch optimistisch: hij verwachtte opklaringen boven het Kanaal en in de omgeving van Calais. Verwacht geen compleet heldere nacht waarschuwde Jacob. Inmiddels was het 11:00 UT en werd de lucht grijs, de bewolking is gearriveerd.
Het team splitst zich op: team delphinus in de Camper en Jos en Marc vormden het team Astra (zij reden in een Opel Astra vandaar de naam). Tevens moest er nog een tweede generator gehuurd worden. Om 12:00 UT verlieten we de Bilt. Toen we Frankrijk inreden klaarde het enigszins op, een halfvol maantje was zichtbaar in de avondschemering. Nabij duinkerken rijden we plotsklaps zeer dichte mist in: ai, dat was niet goed. Gelukkig verdween de mist weer nabij Calais en spraken we af bij een wegrestaurant. Telefoon met jacob: blijf in het gebied waar je bent, er zijn opklaringen boven het Kanaal en deze zouden zich landinwaarts uitbreiden. Beste kans hadden we bij Le Havre, maar dat vonden we te ver. We spraken af dat team astra noord van de rivier de Somme zou blijven en wij ten zuiden ervan zouden gaan waarnemen (fotografisch en visueel).
Toen we Calais verlieten reden we zo weer de dikke mist in. Na en uurtje toeren over donkere weggetjes reden we plotsklaps een groot opklaringsgebied in nabij het dorpje Brutelles. Na enkele kilometers reden we een zandweggetje op tegen een heuvel en inspekteerden de hemel. Het was mooi helder maar rondom de heuvel lag overal mist op de loer. We reden een stukje verder door en belandden weer in de mist. Na een uur wanhopig zoeken naar helder weer besloten we om terug te rijden naar Brutelles om te kijken of het daar nog helder was. Gelukkig was het daar nog helder, we namen een kleine verharde weg en belanden zo op een pas geploegd weiland nabij het dorpje Woignarue.
De Leoniden radiant was al op, dus snel hebben we de kamera batterijen opgezet. Telefoon met team Astra, zij reden nog steeds rond onder een bewolkte hemel. Om 23:40 UT startten Marco en ik met de waarnemingen, terwijl Casper en Robert zich over de kamerabatterijen bekommerden. De hemel was goed hlder: Lm 6,9 en de Leoniden radiant laag in het oosten. Na een tijdje werd het wat heiiger en liep de grensmagnitude terug naar 6,3. Helaas trok het snel dicht om 0:35 UT. Echter, deze periode was lang genoeg om te constateren dat "ze " het weer deden: een Leoniden uitbarsting was gaande! Ondanks de lage radiantstand werden relatief veel Leoniden gezien, waaronder een -1 en een -2 Leonide. Nadat het bewolkt geworden was deden we een kort hazenslaapje in de camper, alleen ik bleef wakker om te waken over de kamera batterijen en om te kijken of het helder werd. 03:00 UT: telefoon van team Astra, ze hebben het helder en nemen waar. Bij ons is het nog bewolkt, maar om 3:15 UT begon de bewolking te breken. Na vijf minuten was het geheel helder. Om 3:26 UT konden we weer waarnemen en dat was het begin van een fraaie Leoniden show!

Veel heldere en zwakke Leoniden!
Al gauw bleek dat toen Marco en ik de waarnemingen startten, we het erover eens waren dat in tegenstelling tot 1995, nu ook veel zwakke Leoniden zichtbaar waren. Ook werden een flink aantal vuurbollen gezien:

We konden waarnemen tot 4:55 UT, toen heel snel weer wolken binnen dreven. Het leek Marco en mij dat in het laatste half uurtje de aktiviteit van de zwakke Leoniden explosief steeg. Om 5:40 UT wordt het weer even helder en doen Marco en ik nog even een korte waarneming tot 5:54 UT als het te licht wordt. We ontdekken in de schemering dat de weide na het ploegen ook met verse mest is bedekt en dus dito camper en spullen.....
Na een groepsfoto rijden we naar de snelweg en daar nemen we een kop koffie bij een wegrestaurant. En we slapen even op de parkeerplaats. Hierna rijden we terug naar de Bilt waar we in de avond arriveren. We maken de camper schoon en gaan dan naar huis. Zeer tevreden, wat we hebben onze tweede Leoniden uitbarsting gezien!

Later blijkt, na analyse van onze gegevens door Marco, dat de zwakke Leoniden een piek in activiteit hadden met een ZHR van 80. Deze korte piek stond op een brede achtergrond van heldere meteoren met een ZHR van 60. Dat is in totaal een ZHR van 140 dus.

Artikel van Marco Langbroek over de Leoniden 1996.

Team Astra: wat zagen zij?
Helaas hadden zij het 40 minuten helder precies tot het moemnt dat het bij ons opklaarde. Maar ze zagen wel een aantal fraaie vuurbollen! Dus ook daar tevredenheid.

Mijn waarneemdata van de Leoniden 1996:
13/14-11-1996
14/15-11-1996
15/16-11-1996
16/17-11-1996
18/19-11-1996
21/22-11-1996

Terug naar eventpage

Artikel van Marco Langbroek:
Langbroek M .: Leonid outburst activity 1996: A broad structure and a first occurrence of a narrow peak of fainter meteors . Meteoritics & Planetary Science 34 (1999), 137-145.