Locatie: Radio sterrenwacht Delingha, Purple Mountain Observatory, China
Event 022: Leonid 1998 vuurbollen regen
Parent body: Komeet 55/P Tempel-Tuttle

Deel 9

4e waarnemingsnacht vanuit Delingha, 16 op 17 november
Rond 17 UT lag iedereen in het veld. De Leoniden radiant piepte net boven de oostelijke horizon uit en de lucht was weer glashelder (Lm 6.8). Koen moest eerst nog een gevecht leveren met zijn matras maar na een tiental minuten lag ook hij plat en te wachten op de dingen die komen gaan. Het duurt nog twintig minuten voordat de eerste Leonide verscheen: een magnitude 0 trekt een heel lang spoor onder 0rion, al snel gevolgd door een +1. Enige opwinding onder de waarnemers: is de activiteit nu al verhoogd? In het half uurtje erna verschijnen meer Leoniden, er is een duidelijke verhoging in aktiviteit waarneembaar en dat ruim 24 uur voor knooppassage! 17.51 UT : flits..de eerste Leonide vuurbol is een feit, een –6 in de Grote Beer met drie minuten een nalichtend spoor. Kort erna een –2. Toenemende opwinding onder de waarnemers. Ondergetekende is wel blij maar ook ongerust. Als de aktiviteit nu al verhoogd is, wanneer gaat dan de storm piek plaatsvinden? Maar al snel wint de blijdschap het van de ongerustheid, want de Leoniden voeren een spektaculaire show op!

Fire in the sky!
Steeds meer voornamelijk heldere Leoniden beginnen te vallen. Tot 20 UT was dit tot maximaal –4, maar daarna verschenen ook Leoniden van veel grotere helderheid. Het is ondoenlijk om alles weer te geven wat we zagen, want de ene na de andere zeer heldere meteoor zoeft naar beneden, iets dat niemand ooit eerder had meegemaakt. Even een kort lijstje ter illustratie.
20.08 UT : -6 Leonide, 20.12 UT : -8 Leonide in de Grote Beer met een tien minuten durend nalichtend spoor en nog een –4 Leonide, 20.13 UT : tweemaal –3, 20.14 UT : -4 Leonide, 20.19 UT : tweemaal –4, 20.24 en 20.26 UT tweemaal –6 Leoniden!

Mega vuurbollen….
En dan 20.34 UT : een enorme lichtfits zet de hemel in vuur en vlam! Romke en Arnold gaan finaal op tilt bij de aanblik van deze magnitude –12 Leonide (zo heldere als de volle maan), zeer laag aan de noordelijke horizon. Alle waarnemers waren getuige van het fraaie nalichtende spoor dat kaarsrecht boven de bergen hing. Het spoor begon al heel snel te verwaaien en werden de bekende patronen zichtbaar. Met het blote oog was het tien minuten te zien, maar met de verrekijker van Romke was het ruim een uur te volgen!
Om 20.48 UT, veertien minuten na de eerste mega bolide, was het alweer raak : een nog fellere flits doet de woestijn in een fel licht baadden en laat de hemel blauwachtig oplichtten. Snel wordt er rond gekeken, maar niemand ziet iets. Waarschijnlijk een Leonide van –15 of nog helderder achter een berg. Bijna alle negatieven in de kamerabatterijen zijn gesluierd door deze felle lichtflits…
Steeds vaker zien we lichtflitsen vanachter de bergen vandaan komen, veroorzaakt door Leonide vuurbollen. Een apart gezicht. In Ulan zag Marco tijdens een sanitaire stop binnen enkele seconden zijn schaduw twee keer op de muur geprojecteerd worden! Soms waren er vier of vijf nalichtende sporen aan de hemel zichtbaar. Schitterend.
Nog een mooi moment was rond 21.12 UT toen drie Leoniden van –8, -4 en –4 binnen twee seconden verschenen, vlak bij elkaar. Om 21.20 verschijnt een –8 Leonide in 0rion met het langst waarneembare spoor (voor het blote oog ): 28 minuten is het te volgen. Om 22.01 en 22.18 UT is het weer raak met twee –10 vuurbollen.
Robert en Romke gaan finaal uit hun dak en nemen de ene na de andere kleuren foto van de vuurbollen en nalichtende sporen. En zo ging het spektakel maar door deze nacht, almaar stijgende aktiviteit. Er kon worden waargenomen tot 23 UT toen de schemering zijn intrede maakte. Tegelijkertijd duiken cumulus wolken op vanuit het noorden. Robert schiet zijn mooiste kleurenfoto van de opkomende maansikkel met cumuluswolken en drie heldere Leoniden erbij. Tijdens de schemering bleven veel vuurbollen vallen. Tijdens het opruimen (dus er werd niet continue gekeken!) met bewolking , amper sterren meer zichtbaar zag ik nog 12 meteoren van –4 of helderder! De mooiste zag ik met Robert, een –12 met een bruinachtig nalichtend spoor dat snel veranderde in een geel en blauw achtige kleur. We namen beiden dezelfde kleuren waar. We hadden ook de stellige indruk dat de aktiviteit nog stijgende was en achteraf bleek dit ook wel te kloppen omdat vanuit Europa iets hogere uurtellingen werden gemeld. Volgens IMO viel het maximum van deze heldere component om 01 UT, twee uur na het beëindigen van de waarnemingen in Delingha.
Voor alle waarnemers was dit de mooiste waarneemnacht uit hun leven! De aktie kon NU al niet meer kapot. Enkele leuke getallen deze nacht: Koen en Arnold zagen beiden 67 Leoniden van –4 of helderder. Voor Koen geld zelfs 99 Leoniden van –3 of helderder! In totaal zag Koen 952 meteoren die nacht. Tevens ging voor hem het record aantal waargenomen zwermmeteoren in één uur aan diggelen: het stond op 269 Perseiden in de vroege ochtend van de 12e augustus 1993. Nu is dat 285 Leoniden tussen 22 en 23 UT . In totaal zagen de zes visuele waarnemers vanuit Delingha en Ulan tezamen ruim 4000 meteoren. Voor de fraaie opnamen kijk eens op de website van Robert Haas.

Hereniging met de Ulan groep.
Zeer voldaan gingen de waarnemers naar bed en 1.5 uur later volgde de hereniging met de Ulangroep die net als ons het spektakel van hun leven hadden gezien. Twee fanatiekelingen, Carl en Marco gingen niet slapen, maar wilden meteen hun waarnemingen uitwerken om daarna een rapportje naar het IAU (International Astronomical Union) te sturen. Zelf wilde ik eerst een paar uur slapen voordat ik mijn waarnemingen zou gaan uitwerken.

Eén van de vele spectaculaire vuurbollen, deze Leonide van -8 verscheen in het zenit, enkele minuten vooraf gegaan aan éénzelfde vuurbol. Daarvan is rechtsboven het verwaaiende nalichtende spoor te zien! Kijk voor meer platen op de website van de Dutch Meteor Society

10e dag, dinsdag 17 november: Waarnemingen uitwerken en bijkomen.
Na een uiterst korte nachtrust werkte iedereen zijn waarnemingen uit. De fotografen waren weer druk doende om kamera’s te voorzien van verse film en opnieuw in te stellen. Marco sloeg aan het rekenen en kwam uit op ZHR waarden tussen de 150 en 200, dit is ruim een factor 10 hoger dan de normale aktiviteit van de zwerm. Wat zou er vanavond gebeuren? Men was lichtelijk zenuwachtig en Marco gooide olie op het vuur met de opmerking dat als de aktiviteit van deze heldere component zo blijven stijgen , dat de ZHR rond knooppassage alleen al voor de heldere component 15000 zou bedragen. Dat klinkt heel leuk, maar eerst maar eens afwachten. Boven de bergen in het noorden hing dikke cumulusbewolking, maar naarmate de zon weer zakte nam de bewolking weer af en tegen zons ondergang was ze geheel opgelost.

5e waarnemingsnacht vanuit Delingha, 17 op 18 november: geen storm maar wel twee pieken!
De nacht waarin de echte meteorenstorm werd verwacht. Niemand durfde nog een voorspelling te doen deze nacht. Al voor radiant opkomst (om 16.45 UT) lag men in het veld. De nacht begint goed met een fraaie –5 Tauride in de Grote Hond. 16.45 UT : radiant opkomst en tot 17 UT rustig. Slechts een enkele zwakke Leonide wordt gesignaleerd. Even na 17 UT enige opwinding: een fraaie magnitude 0 Leonide trekt een lang spoor van de Tweelingen naar de Walvis. En om 17.05 UT verschijnt een magnitude –3 Tauride.
Na enige tijd maakt een lichte teleurstelling zich meester van de visuele waarnemers. De aktiviteit is nog steeds signifikant verhoogd, maar de heldere component van gisteren is geheel verdwenen. De nadruk licht nu echt op de zwakke Leoniden. Wat een enorm kontrast met de voorgaande nacht. Op zich is dit wel een belangrijke konstatering.
Toch lijkt na verloop van tijd de aktiviteit weer toe te nemen, hetgeen weer lichte hoop bij de waarnemers gaf. Knooppassage volgt om 19.45 UT zonder sterrenregen. Maar vanaf 20 UT stijgt de activiteit duidelijker en bereikt een hoogtepunt rond 20:45 UT. Rond dit tijdstip verschijnen ook weer een aantal vuurbollen, maar een
sterrenregen blijft uit. Marco berekent een ZHR van 200 voor deze korte piek. In de data van zowel de Ulan en Xing Longgroepen is deze piek teruggevonden. De aktiviteit blijft nog een tijd hoog met kwartiertellingen van 45 Leoniden, later zet toch weer een daling in.
Als het in Delingha weer licht wordt rond 23 UT is het al wel duidelijk dat de aktiviteit fors daalt. Intussen verschijnt boven de noordelijke bergen weer wat cirrus bewolking. Vanuit Nederland en Europa worden flink tegenvallende uurfrequenties gemeld. In sommige delen van ons land sloeg wel heel erg de malaise toe…
Uiteindelijk is iedereen wel tevreden over deze nacht. Afhankelijk van hun effectieve waarnemingsduur rapporteren de waarnemers aantallen tussen de 250 en 750 meteoren. Overigens de hoogste uurtelling van Koen was 157 Leoniden tussen 20.45 en 21.45 UT. Hieronder enkele foto's genomen met mijn Canon T70 met Canon FD 2.8/15 mm fish eye lens.

Leoniden van -3 en -1 in Pegasus

Leonide -4 net naast de watertoren van de sterrenwacht

2 Leoniden links en rechts van de watertoren

Leonide -3 in Andromeda , Tauride -3 in Cassiopeia

Leonide -4 in Perseus, Tauride -2 in Taurus

Terug - Volgende
Deel: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10